Σε νέα εποχή η παγκόσμια ναυτιλία! Κίνδυνοι για την ανθρώπινη ζωή και την ασφάλεια των λιμένων – Μπροστά σε κρίσιμη πρόκληση η Ελλάδα

Του Νίκου Ι. Σπανού, Ναυάρχου Λ.Σ.–ΕΛ.ΑΚΤ. ε.α. – Διεθνούς Πραγματογνώμονα Ναυτιλιακών Θεμάτων

Η παγκόσμια ναυτιλία εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Τα πλοία καλούνται να περιορίσουν δραστικά τις εκπομπές τους, να εγκαταλείψουν σταδιακά τα συμβατικά καύσιμα και να υιοθετήσουν τεχνολογίες φιλικότερες προς το περιβάλλον.

Πίσω όμως από τη μεγάλη υπόσχεση της πράσινης μετάβασης αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα:

Μήπως, στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε το περιβάλλον, δημιουργούμε νέους κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή και την ασφάλεια των λιμένων;

Δεν πρόκειται για κινδυνολογία. Πρόκειται για ένα ζήτημα που απασχολεί πλέον σοβαρά τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα.

Το καύσιμο του μέλλοντος μπορεί να γίνει ο κίνδυνος του παρόντος

Η αμμωνία, η μεθανόλη και το υδρογόνο βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας.

Κάθε καύσιμο, ωστόσο, παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά επικινδυνότητας.

Η αμμωνία είναι ιδιαίτερα τοξική και μια ανεξέλεγκτη διαρροή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Η μεθανόλη είναι εύφλεκτη και τοξική, ενώ το υδρογόνο απαιτεί εξαιρετικά αυστηρές προδιαγραφές αποθήκευσης και διαχείρισης, λόγω της υψηλής ευφλεκτότητάς του.

Φανταστείτε ένα εμπορικό πλοίο που ανεφοδιάζεται με αμμωνία σε λιμάνι κοντά σε κατοικημένη περιοχή.

Ένα τεχνικό σφάλμα, μια αστοχία σύνδεσης ή η ανεπαρκής εφαρμογή διαδικασιών ασφαλείας θα μπορούσαν, υπό δυσμενείς συνθήκες, να οδηγήσουν σε επικίνδυνη έκλυση αερίου.

Τότε το ζήτημα δεν θα αφορούσε αποκλειστικά το πλήρωμα.

Θα αφορούσε τους χρήστες λιμένων, τις γειτονικές εγκαταστάσεις, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και ενδεχομένως τον πληθυσμό της ευρύτερης περιοχής.

Ποιος θα αντιμετωπίσει το πρώτο μεγάλο περιστατικό;

Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός επανέφερε στο επίκεντρο την ανάγκη εκπαίδευσης των ναυτικών στα εναλλακτικά καύσιμα και την αποτελεσματική αντιμετώπιση περιστατικών ρύπανσης που συνδέονται με αυτά.

Το μήνυμα είναι ουσιαστικό.

Δεν αρκεί να σχεδιάζουμε πλοία νέας τεχνολογίας. Πρέπει να εξασφαλίζουμε ότι τα πληρώματα και οι λιμενικές υπηρεσίες είναι πραγματικά προετοιμασμένα να διαχειριστούν τους νέους κινδύνους.

Ένα συμβατικό περιστατικό διαρροής πετρελαιοειδών δεν αντιμετωπίζεται με τις ίδιες επιχειρησιακές μεθόδους που απαιτεί μια διαρροή αμμωνίας.

Η αντιμετώπιση προϋποθέτει διαφορετικό εξοπλισμό, ειδική εκπαίδευση, κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας, σχέδια έκτακτης ανάγκης και σαφείς διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ εμπλεκόμενων αρχών. 

Η Ελλάδα μπροστά σε μια κρίσιμη πρόκληση

Για την Ελλάδα, με τη μεγάλη εμπορική ναυτιλία, τα πολυάριθμα λιμάνια και τη στενή σύνδεση λιμενικών δραστηριοτήτων με αστικές περιοχές, το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η προετοιμασία δεν μπορεί να περιοριστεί στην εγκατάσταση νέων υποδομών ανεφοδιασμού.

Απαιτείται προηγουμένως ολοκληρωμένη εκτίμηση επικινδυνότητας, καθορισμός ζωνών ασφαλείας, επικαιροποίηση σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών και συστηματική εκπαίδευση του προσωπικού.

Το Λιμενικό Σώμα, οι φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένων, οι πυροσβεστικές υπηρεσίες και οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να διαθέτουν σαφώς προσδιορισμένες αρμοδιότητες και επιχειρησιακά δοκιμασμένες διαδικασίες.

Η περιβαλλοντική πρόοδος δεν μπορεί να επιτυγχάνεται εις βάρος της ανθρώπινης ασφάλειας.

Η πράσινη μετάβαση χρειάζεται πρώτα μια κόκκινη γραμμή

Η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας αποτελεί αναγκαίο στρατηγικό στόχο. Δεν πρέπει όμως να εξελιχθεί σε αγώνα τεχνολογικής ταχύτητας χωρίς αντίστοιχη εξέλιξη των κανόνων ασφαλείας.

Η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται μόνο σε μειωμένες εκπομπές ρύπων, αλλά και στην ικανότητα πρόληψης ατυχημάτων, προστασίας της ανθρώπινης ζωής και αποτελεσματικής διαχείρισης κρίσεων.

Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι απλώς να κατασκευάσουμε το πλοίο του μέλλοντος. Είναι να διασφαλίσουμε ότι το πλοίο του μέλλοντος δεν θα μεταφέρει μαζί με το φορτίο του και έναν νέο, ανεπαρκώς ελεγχόμενο κίνδυνο.

Γιατί η ναυτιλία δεν θα γίνει πραγματικά πράσινη εάν προηγουμένως δεν παραμείνει απολύτως προσηλωμένη στην ασφάλεια.

Και το επόμενο μεγάλο ναυτικό ατύχημα δεν πρέπει να αποτελέσει την αφορμή για να ανακαλύψουμε όσα οφείλαμε να έχουμε προβλέψει σήμερα.

Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις προηγούνται συχνά της θεσμικής και επιχειρησιακής προσαρμογής, η ναυτιλιακή ασφάλεια οφείλει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα δεν πρέπει να περιμένει την εκδήλωση ενός σοβαρού ατυχήματος για να αναγνωρίσει τις αδυναμίες της. Χρειάζεται προληπτικός σχεδιασμός, διαρκής αξιολόγηση των νέων κινδύνων και ουσιαστική επένδυση στον ανθρώπινο παράγοντα. Γιατί η μεγαλύτερη ευθύνη της σύγχρονης ναυτιλίας δεν είναι μόνο να παραδώσει στις επόμενες γενιές καθαρότερες θάλασσες, αλλά και να διασφαλίσει ότι οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτές, καθώς και οι κοινωνίες που ζουν δίπλα τους, θα παραμείνουν ασφαλείς. Η πράσινη μετάβαση θα αποτελεί πραγματική επιτυχία μόνο όταν η περιβαλλοντική βιωσιμότητα συμβαδίζει με την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

πηγή 

Ἑλληνόκτητη Ναυτιλία: Σέ φάση ἀναπτύξεως

Στά 6.822 πλοῖα, συνολικῆς χωρητικότητας 493.500.000 τόννων, ἀνήκοντα σέ 587 ναυτιλιακές ἑταιρεῖες, ἔφθασε ὁ ἑλληνικῶν συμφερόντων στόλος

Νά σημειωθεῖ ἐπίσης ὅτι βρίσκεται ἐν ἐξελίξει ἕνα ἰδιαιτέρως ἀνεπτυγμένο ναυπηγικό πρόγραμμα 679 πλοίων, πού θά φθάσουν τούς 60.400.000 τόννους.

Τά παραπάνω στοιχεῖα, τά ὁποῖα παρουσιάζει ἡ πρόσφατη ἔρευνα τῆς Petrofin, τοῦ Τέντ Πετρόπουλου, καταδεικνύουν ὅτι ὁ μεγαλύτερος ὄγκος τῆς ναυτιλιακῆς μας δύναμης συγκεντρώνεται στούς μεγάλους ὁμίλους.

Ἡ ἐτήσια ἔκθεση τῆς Petrofin καταγράφει, γιά τό 2025, αὔξηση τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου κατά 1% σέ χωρητικότητα καί ἀποτυπώνει τήν δυναμική πού ἔρχεται ἀπό τόν μεγάλο ἀριθμό νεότευκτων πλοίων, πού θά ἀρχίσουν νά παραδίδονται τά ἑπόμενα χρόνια.

Ἄς δοῦμε τώρα μερικά ἐπί μέρους ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα:

– Μόλις 89 ὅμιλοι μέ στόλο ἄνω τοῦ 1.000.000 τόννων ἐλέγχουν πλέον τό 80,81% τῆς συνολικῆς ἑλληνικῆς χωρητικότητος.
– Οἱ μικρότερες ἑταιρεῖες συνεχίζουν νά ὑποχωροῦν, ὑπό τό βάρος τοῦ αὐξημένου λειτουργικοῦ καί κανονιστικοῦ κόστους.
– Οἱ Ἕλληνες ἀνανεώνουν τούς στόλους τους πουλῶντας παλαιότερο tonnage σέ ὑψηλές τιμές καί ἐπενδύουν δυναμικά σέ LNG καί κυρίως LPG carriers. Ἐμφανίζονται, δέ, πιό ἐπιφυλακτικοί ἔναντι τῶν «ἐναλλακτικῶν καυσίμων», στρεφόμενοι ἐκ νέου σέ συμβατικά Tier III πλοῖα.
– Ἡ Petrofin παρατηρεῖ ταχύτερη αὔξηση τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου τά ἑπόμενα χρόνια. Ταυτοχρόνως, ἐπισημαίνει τόν μεγάλο κίνδυνο πού δημιουργεῖ ἡ παγκόσμια συσσώρευση παραγγελιῶν μέ τά ναυπηγεῖα γεμᾶτα ἕως τό 2030.
– Οἱ διαλύσεις παραμένουν περιορισμένες καί ἡ ἰσορροπία τῆς ἀγορᾶς ἐξαρτᾶται σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τίς γεωπολιτικές ἀναταράξεις.
– Οἱ ἑλληνικές ναυτιλιακές περιορίστηκαν στίς 587, ἀπό 588 τό 2024 καί 592 τό 2023. Ἡ τάση συγκέντρωσης ἔχει πλέον ἑδραιωθεῖ.
– Ἡ ὑποχώρηση ἀφορᾶ κυρίως σέ μικρούς πλοιοκτῆτες μέ μεγαλύτερης ἡλικίας στόλους, τήν ὥρα πού οἱ νεώτερες ἐπιχειρήσεις τείνουν νά ξεκινοῦν μέ μεγαλύτερο μέγεθος καί νεώτερα πλοῖα.
-Οἱ οἰκονομίες κλίμακος εὐνοοῦν τούς μεγάλους ὁμίλους σέ λειτουργικό κόστος, προμήθειες, χρηματοδότηση, ἀσφάλιση καί ναυλώσεις, καθιστῶντας δυσκολώτερη τήν μακροχρόνια ἐπιβίωση πολύ μικρῶν ἑταιρειῶν.
– Ἡ εἰκόνα εἶναι ἰδιαίτερα ἐμφανής στίς ἑταιρεῖες ἑνός ἤ δύο πλοίων, οἱ ὁποῖες συνεχίζουν νά μειώνονται. Ἀντιθέτως, οἱ ἑταιρεῖες μέ 5-8 πλοῖα αὐξήθηκαν κατά πέντε καί ἐκεῖνες μέ 9-15 πλοῖα κατά τρεῖς.
– Οἱ ὅμιλοι μέ 25 πλοῖα καί ἄνω περιορίσθηκαν στούς 59, ἀπό 60, ὅμως πρόσθεσαν 4,2 ἑκατ. dwt καί, πλέον, ἐλέγχουν περίπου τό 69% τοῦ συνολικοῦ ἑλληνικοῦ tonnage.
– Οἱ ἑλληνικές ἑταιρεῖες μέ στόλο ἄνω τοῦ 1 ἑκατ. dwt αὐξήθηκαν κατά τέσσερις καί ἔφθασαν τίς 89.
– Οἱ συγκεκριμένοι ὅμιλοι πρόσθεσαν 178 πλοῖα μέσα στό 2025 καί ἐλέγχουν συνολικά 398,76 ἑκατ. dwt, δηλαδή τό 80,81% τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου.
– Εἶναι μόλις ἡ δεύτερη φορά τήν τελευταία δεκαετία πού τό ποσοστό ξεπερνᾶ τό 80%.
– Ταυτοχρόνως, τό μέσο μέγεθος τῶν πλοίων τους ὑποχώρησε στά περίπου 100.000 dwt, τό χαμηλότερο ἐπίπεδο ἀπό τό 2020, καθώς μεγάλο μέρος τῶν νεότευκτων πλοίων πού εἰσέρχονται στούς στόλους βρίσκεται κάτω τοῦ ὁρίου τῶν 100.000 dwt.
– Κατά τά στοιχεῖα τῆς Clarkson’s (τά χρησιμοποιεῖ ἡ Petrofin), τό ἑλληνικό orderbook αὐξήθηκε ἀπό 511 πλοῖα καί 43,8 ἑκατ. dwt στό τέλος τοῦ 2024 σέ 679 πλοῖα καί 60,4 ἑκατ. dwt στό τέλος τοῦ 2025. Πρόκειται γιά ἄνοδο 37,9% σέ ὅρους χωρητικότητας.
– Ἡ Ἑλλάδα παραμένει πίσω ἀπό τήν Κίνα, τῆς ὁποίας τό orderbook ἔφθασε τά 1.624 πλοῖα καί 77.500.000 τόννους, ἀλλά βρίσκεται αἰσθητά πάνω ἀπό τήν Ἰαπωνία, μέ 706 πλοῖα καί 45.200.000 τόννους.
– Περί τά τέλη Ἰουνίου 2025, τά συμβατικοῦ καυσίμου πλοῖα ἀντιπροσώπευαν τό 76% τοῦ ἑλληνικοῦ orderbook. Στά τέλη Ἰουλίου 2026 τό ποσοστό εἶχε ἀνέβει στό 86%.
– Τό LNG ὑποχώρησε ἀπό 21% σέ 12%, ἐνῷ τό μερίδιο τῆς μεθανόλης μειώθηκε ἀπό 1% σέ μόλις 0,3%.
– Σέ ἐπίπεδο ἐπί μέρους ἀγορῶν, τό dry bulk παρέμεινε οὐσιαστικά σταθερό, ἐνῷ ὁ στόλος containerships αὐξήθηκε κατά 2,13% σέ dwt, χωρίς μεταβολή στόν ἀριθμό τῶν πλοίων.
– Στά τάνκερ ἡ συνολική χωρητικότητα καί ὁ ἀριθμός τῶν ἑταιρειῶν παρέμειναν σταθερά, ἀλλά καταγράφηκε σημαντική ἐξέλιξη
– Ἡ μέση ἡλικία μειώθηκε γιά πρώτη φορά ἀπό τό 2017, κυρίως λόγῳ παραδόσεων νεότευκτων πλοίων καί πωλήσεων παλαιότερων σέ ὑψηλές τιμές.

Τό LPG ἀποτέλεσε, πάντως, τόν πρωταγωνιστή τοῦ 2025. Τέσσερεις νέες ἑταιρεῖες μπῆκαν στόν κλάδο, ἀνεβάζοντας τό σύνολο στίς 20, μέ τήν Petrofin νά ἐπισημαίνει ὅτι μεταξύ τῶν νέων entrants βρίσκονται ἡ Capital καί ὁ ὅμιλος Ἀγγελικούση. Ὁ ἀριθμός τῶν LPG carriers αὐξήθηκε κατά 17 πλοῖα καί ἡ χωρητικότητα κατά 22%, ἐνῷ ἡ μέση ἡλικία ὑποχώρησε μόλις στά 6,16 ἔτη.

Παράλληλα μέ τίς παραγγελίες νεότευκτων πλοίων, οἱ Ἕλληνες ἀξιοποιοῦν ἐνεργά τήν secondhand ἀγορά γιά τήν ἀνανέωση τῶν στόλων. Ἡ Petrofin διαπιστώνει ὅτι τά τελευταῖα χρόνια οἱ πωλήσεις ξεπερνοῦν τίς ἀγορές, καθώς οἱ Ἕλληνες πλοιοκτῆτες ἐκμεταλλεύτηκαν τίς ὑψηλές ἀξίες γιά νά διαθέσουν κυρίως μεγαλύτερης ἡλικίας tonnage. Τό 2025 καταγράφηκαν 390 πωλήσεις, συνολικῆς χωρητικότητας 19,19 ἑκατ. GT, ἔναντι 270 ἀγορῶν καί 11,09 ἑκατ. GT. Ἡ καθαρή διαφορά ἦταν ἑπομένως 120 πλοῖα καί 8,10 ἑκατ. GT. Μέχρι τό τέλος Ἰουλίου 2026 εἶχαν ἤδη πραγματοποιηθεῖ 260 πωλήσεις ἔναντι 151 ἀγορῶν.

Ἡ στρατηγική εἶναι σαφής: πώληση παλαιότερου tonnage, ὅταν οἱ ἀξίες εἶναι ὑψηλές, καί παράλληλη τοποθέτηση κεφαλαίων σέ νεότευκτα ἤ νεώτερης ἡλικίας μεταχειρισμένα πλοῖα.

Ἰδιαίτερη σημασία δίνει ἡ Petrofin καί στήν σχέση ἑλληνικῆς ναυτιλίας – κινεζικῆς ναυτιλίας, τήν ὁποία χαρακτηρίζει σχέση συμβίωσης. Οἱ Ἕλληνες κατασκευάζουν, ἐπισκευάζουν καί ἐμπορεύονται ὁλοένα περισσότερα πλοῖα στήν Κίνα, ἔχοντας ἐνισχύσει τήν ἔκθεσή τους στήν κινεζική καί εὐρύτερα στήν ἀσιατική οἰκονομία.

Ἡ Petrofin ἐκτιμᾶ μάλιστα ὅτι οἱ ἀμερικανικοί δασμοί καί ἐμπορικοί περιορισμοί, ἀντί νά ἀνακατευθύνουν τίς ἐμπορικές ροές πρός τίς ΗΠΑ καί τούς συμμάχους τους, ἔχουν ἐνισχύσει περαιτέρω τήν ἑλληνική στροφή πρός τήν Κίνα.

Ἡ ἰσχυρή ναυπηγική δραστηριότητα δημιουργεῖ, ὡστόσο, καί τόν μεγαλύτερο ἴσως κίνδυνο γιά τά ἑπόμενα χρόνια. Ἡ Petrofin ἐπισημαίνει ὅτι τά ναυπηγεῖα εἶναι οὐσιαστικά γεμᾶτα ἕως τό 2030 καί πέραν αὐτοῦ, ἐνῷ νέα ναυπηγική δυναμικότητα δημιουργεῖται σέ Κίνα, Ἰαπωνία, Ἰνδία καί ἄλλες χῶρες.

Τήν ἴδια στιγμή, οἱ διαλύσεις παραμένουν περιορισμένες. Τό κρίσιμο ἐρώτημα εἶναι ἐάν ἡ αὔξηση τῆς προσφορᾶς πλοίων θά ὁδηγήσει τελικά σέ glut, δηλαδή ὑπερπροσφορά χωρητικότητας (tonnage) καί σέ νέο ναυτιλιακό καθοδικό κύκλο. Ἡ ἀπάντηση, σύμφωνα μέ τήν μελέτη, θά ἐξαρτηθεῖ σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τό ἐάν οἱ σημερινές «ἀναποτελεσματικότητες» τῶν θαλάσσιων μεταφορῶν –κλειστά Στενά, πόλεμοι, κυρώσεις, μεγαλύτερες διαδρομές– θά συνεχιστοῦν.

Ἡ Petrofin ἐκτιμᾶ ὅτι ἡ γεωπολιτική ἀναστάτωση ἔχει μέχρι στιγμῆς λειτουργήσει θετικά γιά τήν ναυτιλία. Οἱ ἀλλαγές στίς ἐμπορικές διαδρομές αὐξάνουν τά ton-miles, ἐνῷ οἱ καθυστερήσεις, τό slow steaming καί ἡ συμφόρηση τῶν λιμανιῶν μειώνουν τήν πραγματική διαθέσιμη προσφορά χωρητικότητας. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι ὁ Clarkson Index, σύμφωνα μέ τήν ἔκθεση, ἀπό λίγο πάνω ἀπό 12.000 δολλάρια ἡμερησίως τόν Ἰούνιο τοῦ 2020 εἶχε ξεπεράσει τά 45.000 δολλάρια ἡμερησίως τόν Αὔγουστο τοῦ 2026.

Ἡ Petrofin θεωρεῖ ὅτι, ἐφ᾿ ὅσον δέν ἐκδηλωθεῖ σοβαρή παγκόσμια ὕφεση, ἡ ναυτιλία μπορεῖ νά συνεχίσει νά ἐπωφελεῖται ἀπό αὐτές τίς συνθῆκες. Ταυτόχρονα, ὅμως, προειδοποιεῖ γιά αὐξανόμενο κίνδυνο διεθνοῦς χρηματοπιστωτικῆς κρίσης, ὑψηλά δημόσια χρέη, αὐξημένα ἐπιτόκια, ἐνεργειακό πληθωρισμό καί ἐντεινόμενο ἀνταγωνισμό γιά κεφάλαια.

Ἡ τελική ἐκτίμηση τῆς Petrofin εἶναι ὅτι ὁ ἑλληνικός στόλος θά ἀρχίσει νά ἀναπτύσσεται μέ ταχύτερο ρυθμό, καθώς θά παραδίδεται τό μεγάλο κῦμα νεότευκτων πλοίων τῶν ἑπόμενων ἐτῶν.

Μέ τά ναυτιλιακά ἔσοδα νά παραμένουν ὑψηλά, οἱ διαλύσεις ἀναμένεται νά παραμείνουν περιορισμένες, ἐκτός ἐάν οἱ περιβαλλοντικοί κανονισμοί καταστήσουν οἰκονομικά ἤ τεχνικά δύσκολη τήν συνέχιση τῆς λειτουργίας τῶν παλαιότερων πλοίων.

Παράλληλα, ἡ συγκέντρωση τοῦ tonnage στούς μεγαλύτερους Ἕλληνες πλοιοκτῆτες ἀναμένεται νά ἐνισχυθεῖ περαιτέρω, ἐνῷ ἡ μέση ἡλικία τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου ἐκτιμᾶται ὅτι θά παραμείνει σχετικά σταθερή.

Ἡ εἰκόνα πού προκύπτει, συνεπῶς, δέν εἶναι ἁπλῶς αὐτή μιᾶς ἑλληνικῆς ναυτιλίας πού μεγαλώνει. Εἶναι μιᾶς ἀγορᾶς πού συγκεντρώνεται, ἀνανεώνεται καί ἐπενδύει ἐπιθετικά, ἀλλά ταυτόχρονα γίνεται πιό ἐπιλεκτική ὡς πρός τήν τεχνολογία τῶν νέων πλοίων. Οἱ μεγάλοι ὅμιλοι αὐξάνουν τό εἰδικό τους βάρος, ἡ Κίνα γίνεται ἀκόμη σημαντικώτερος στρατηγικός ἑταῖρος καί τά 60,4 ἑκατ. dwt νεότευκτων πλοίων ἀποτελοῦν τό «καύσιμο» γιά τήν ἑπόμενη φάση ἀνάπτυξης τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου.

πηγή 

Πλοία χωρίς πραγματική ταυτότητα: Η σκοτεινή πλευρά της νέας παγκόσμιας ναυτιλίας

Υπάρχουν πλοία που ταξιδεύουν μεταφέροντας πετρέλαιο. Και υπάρχουν πλέον πλοία που, μαζί με το φορτίο τους, μεταφέρουν αβεβαιότητα για το ποιος πραγματικά βρίσκεται πίσω από αυτά.  

 

Του Νίκου Σπανού, Mononews.gr 

 

Ποιος είναι ο πραγματικός ιδιοκτήτης; Ποιος τα διαχειρίζεται; Ποιος εγγυάται την αξιοπλοΐα τους; Ποιος τα ασφαλίζει και, κυρίως, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη εάν αύριο ένα από αυτά προκαλέσει σύγκρουση, ρύπανση ή ένα μεγάλο ναυτικό ατύχημα;

 

Αυτή είναι η πραγματική διάσταση του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» (shadow fleet). Και θα ήταν σοβαρό λάθος να θεωρήσουμε ότι πρόκειται αποκλειστικά για ένα εργαλείο παράκαμψης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Το ζήτημα έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της οικονομικής αντιπαράθεσης. Αγγίζει τον ίδιο τον μηχανισμό πάνω στον οποίο οικοδομήθηκε επί δεκαετίες η ασφάλεια της παγκόσμιας ναυτιλίας.

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εντάξει περισσότερα από 670 πλοία στα σχετικά περιοριστικά μέτρα, ενώ τον Ιούλιο διεύρυνε ακόμη περισσότερο το πλαίσιο, ώστε να περιλαμβάνει και πλοία και φορείς που παρέχουν υποστήριξη στον σκιώδη στόλο.

 

Όμως οι αριθμοί δεν είναι το σημαντικότερο στοιχείο.

Το ανησυχητικό είναι το μοντέλο που δημιουργείται.

 

Η διεθνής ναυτιλία στηρίζεται σε μία αλυσίδα ευθύνης: κράτος σημαίας, πλοιοκτησία και διαχείριση, νηογνώμονας, ασφαλιστική κάλυψη, τεχνική συντήρηση, έλεγχος από τα κράτη λιμένα και, τελικά, σαφής δυνατότητα απόδοσης ευθυνών.

 

Όταν όμως εμφανίζονται σύνθετες εταιρικές δομές, συχνές αλλαγές σημαίας, αμφιλεγόμενες ασφαλιστικές καλύψεις, μεγάλης ηλικίας δεξαμενόπλοια και πρακτικές που δυσχεραίνουν την παρακολούθηση της πραγματικής επιχειρησιακής δραστηριότητας ενός πλοίου, τότε δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό.

 

Ο ίδιος ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός έχει επισημάνει τους κινδύνους που συνδέονται με τον λεγόμενο dark ή shadow fleet: ασαφής ιδιοκτησία, ανεπαρκής ασφαλιστική κάλυψη, προβλήματα συντήρησης, απενεργοποίηση ή χειραγώγηση του AIS και υψηλού κινδύνου μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers). Έχει επίσης προειδοποιήσει για τις συνέπειες που μπορεί να έχουν τέτοιες πρακτικές στα διεθνή συστήματα ευθύνης και αποζημίωσης σε περίπτωση ρύπανσης.

 

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται, κατά την άποψή μου, το πραγματικό πρόβλημα:

Δεν δημιουργείται απλώς ένας σκιώδης στόλος. Δημιουργείται σταδιακά μία σκιώδης ναυτιλία.

 

Ένα παράλληλο σύστημα μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων που επιχειρεί στα όρια —και ορισμένες φορές έξω από το πνεύμα— των μηχανισμών διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας πάνω στους οποίους στηρίχθηκε η σύγχρονη εμπορική ναυτιλία.

Και η θάλασσα δεν συγχωρεί θεσμικά κενά.

 

Ένα δεξαμενόπλοιο δεν παύει να αποτελεί πιθανό περιβαλλοντικό κίνδυνο επειδή άλλαξε σημαία. Η ηλικία του δεν μηδενίζεται επειδή άλλαξε εταιρεία. Η ανάγκη τεχνικής συντήρησης δεν εξαφανίζεται επειδή μεταβιβάστηκε σε νέο ιδιοκτήτη. Και εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι πετρελαίου δεν γίνονται λιγότερο επικίνδυνοι επειδή το πραγματικό πλέγμα συμφερόντων πίσω από το πλοίο είναι δύσκολο να εντοπιστεί.

 

Για μία χώρα όπως η Ελλάδα, το θέμα δεν είναι μακρινό. Η Ελλάδα είναι παγκόσμια ναυτιλιακή δύναμη και βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, δίπλα σε μερικές από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Ένα σοβαρό περιστατικό στη Μεσόγειο δεν θα ρωτήσει ποιος επέβαλε τις κυρώσεις και ποιος τις παρέκαμψε. Θα απαιτήσει άμεση έρευνα και διάσωση, αντιμετώπιση ρύπανσης, κινητοποίηση λιμενικών και κρατικών μηχανισμών και, στη συνέχεια, κάποιον που θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη και το κόστος.

 

Γι’ αυτό και το επόμενο μεγάλο στοίχημα της διεθνούς ναυτιλίας δεν είναι απλώς να εντοπίζει τα «ύποπτα» πλοία.

 

Είναι να μην επιτρέψει να παγιωθεί μία δεύτερη ναυτιλιακή πραγματικότητα, με χαμηλότερη διαφάνεια και ασθενέστερη λογοδοσία.

 

Γιατί στη θάλασσα η πραγματική ταυτότητα ενός πλοίου δεν είναι μόνο το όνομα που γράφει στην πρύμνη του ούτε η σημαία που κυματίζει στον ιστό του.

Είναι η απάντηση σε ένα πολύ πιο κρίσιμο ερώτημα:

Όταν κάτι πάει στραβά, γνωρίζουμε ποιος πραγματικά ευθύνεται;

 

Η διεθνής ναυτιλία δεν μπορεί να επιτρέψει στις «σκιές» να γίνουν κανονικότητα. Γιατί όταν η διαφάνεια υποχωρεί, δεν κινδυνεύουν μόνο οι κανόνες· κινδυνεύουν άνθρωποι, θάλασσες και κράτη. Και τότε το τίμημα της αδιαφάνειας δεν πληρώνεται στα χαρτιά. Πληρώνεται στη θάλασσα.

 

πηγή 

Τα άλλα θύματα του Ορμούζ

Γράφει ο ΜΑΛΑΓΚΟΝΙΑΡΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ  

 

Καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου και την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας από το στενό του Ορμούζ, έρχονται στο φως της δημοσιότητας οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης χιλιάδων ναυτικών, μελών πληρωμάτων περίπου 2.000 εγκλωβισμένων πλοίων στη κόλαση του Περσικού κόλπου. 

 

Σύμφωνα με την Διεθνή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (International Transport Workers Federation- ITF) «περισσότεροι από 20.000 ναυτικοί παραμένουν παγιδευμένοι μέσα στο Στενό του Ορμούζ, αντιμετωπίζοντας φόβο και αβεβαιότητα, αποκομμένοι από τις οικογένειές τους και σε πολλές περιπτώσεις με έλλειψη τροφίμων, νερού και καυσίμων».

 

«Το μόνο που κάνουμε εδώ είναι να σχεδιάζουμε πώς θα περάσουμε τη νύχτα και να προσευχόμαστε στον Θεό να μην χτυπηθούμε κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης», δήλωσε, τηλεφωνικά, στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, ο Ινδός ναύτης Salman Siddiqui από το ακινητοποιημένο πλοίο του, περιγράφοντας παραστατικά τις ανησυχίες των εγκλωβισμένων ναυτικών.

 

Δυστυχώς, μέχρι τώρα, το ενδιαφέρον για τους ναυτικούς από διεθνείς οργανισμούς, εφοπλιστικές ενώσεις και κυβερνήσεις, όπως η Ελληνική, έχει παραμείνει ρητορικό, με δηλώσεις… συμπάθειας. Οι πραγματικές δυσκολίες έρχονται με το… σταγονόμετρο στην επικαιρότητα μέσα από συνεντεύξεις και πολύ λιγότερες φαίνεται να είναι οι παρεμβάσεις παροχής βοήθειας.

 

«Ναυτικοί έχουν σκοτωθεί και τραυματιστεί σε επιθέσεις σε μια εμπόλεμη ζώνη στην οποία δεν επέλεξαν να εισέλθουν. Είναι εργαζόμενοι (…) μακριά από την πατρίδα τους, που μεταφέρουν το παγκόσμιο φορτίο για λογαριασμό όλων των οικονομιών και των κοινοτήτων μας. Ωστόσο, χρησιμοποιούνται ως πιόνια σε γεωπολιτικές συγκρούσεις», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ITF.

 

Η Ομοσπονδία καταγγέλλει ότι «η ψυχική υγεία των ναυτικών στην περιοχή βρίσκεται υπό τεράστια πίεση και οι εργοδότες (…) συνεχίζουν να αρνούνται ενισχυμένη προστασία για ψυχοκοινωνική βλάβη, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας στις πιο απελπιστικές περιπτώσεις». Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ/Ισραήλ-Ιράν, η ITF έχει λάβει πάνω από 2.200 αιτήματα για βοήθεια από ναυτικούς στην περιοχή. Τα μισά αφορούν απλήρωτους μισθούς και καταστρατήγηση συμβατικών δικαιωμάτων. Περίπου το 20% είναι αιτήματα επαναπατρισμού και περίπου το 10% αφορά πλοία που έχουν εξαιρετικά χαμηλά αποθέματα βασικών καυσίμων και προμηθειών. Μέχρι σήμερα, η ITF έχει βοηθήσει στον επαναπατρισμό περισσότερων από 540 ναυτικών.

 

Ναυτικοί: Χρειάζεται συλλογική παρέμβαση

 

«Η ευαλωτότητα και η έκθεση των ναυτικών είναι πιο, ας πούμε, ακραία λόγω του πολέμου», δήλωσε στο Reuters ο Mohamed Arrachedi, συντονιστής του δικτύου για τον Αραβικό Κόσμο και το Ιράν στη Διεθνή Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές. Περιέγραψε περιπτώσεις όπου υπήρξαν καθυστερήσεις μισθών, αρνήσεις για βοήθεια στον επαναπατρισμό ναυτικών, έλλειψη προμηθειών και φόβος για επιθέσεις με πυραύλους και με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones). Μερικοί ναυτικοί τον κάλεσαν κλαίγοντας, είπε.

 

Σε ορισμένες από τις περιπτώσεις, οι ναυτικοί δεν είχαν λάβει τους πενιχρούς μισθούς τους, ύψους 100 έως 200 δολαρίων το μήνα, από πέρυσι και οι πλοιοκτήτες αρνούνται να τους βοηθήσουν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους ή το κάνουν μόνο εάν αποδεχτούν να χάσουν τους οφειλόμενους μισθούς τους, πρόσθεσε ο Arrachedi. Ο ίδιος είπε, ακόμα, πως μερικοί ναυτικοί αναφέρουν ότι τρώνε μόνο ένα γεύμα ρυζιού ή φακές κάθε μέρα και έχουν μόνο σύντομες στιγμές σύνδεσης στο διαδίκτυο για να επικοινωνήσουν με αγαπημένα τους πρόσωπα, ή να ζητήσουν εξωτερική βοήθεια. «Χρειάζεται μια συλλογική παρέμβαση επειδή [οι ναυτικοί] είναι “κλειδιά” για τις οικονομίες μας, για τις αλυσίδες εφοδιασμού», κατέληξε ο ίδιος.

 

Σύμφωνα με το Reuters τα κράτη του Κόλπου καταβάλλουν προσπάθειες για να βοηθήσουν τους ναυτικούς διευκολύνοντας τις προμήθειες και τις μεταφορές πληρωμάτων. «Ναυτικοί που έχουν εγκλωβιστεί σε ένα πλοίο σε αβέβαια νερά, το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο είναι να γνωρίζουν ότι υπάρχει μια ακτή ανοιχτή για να φτάσουν», δήλωσε ο Suliman Almazroua, πρόεδρος της Αρχής Λιμένων της Σαουδικής Αραβίας. Η Αρχή έχει βοηθήσει εκατοντάδες πλοία να ανεφοδιαστούν με τρόφιμα, πόσιμο νερό, καύσιμα και φάρμακα και έχει βοηθήσει περισσότερους από 500 ναυτικούς να μεταφερθούν από τα πλοία τους, δήλωσε ο Almazroua, περιγράφοντας τα μηνύματα ευχαριστίας από ναυτικούς που βοήθησε να φύγουν ως το πιο ικανοποιητικό μέρος της δουλειάς του.

 

“Επιθέσεις με πυραύλους, drones και παραπληροφόρηση”

 

Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξή του ο καπετάνιος Mohit Kohli, που ήταν πλοίαρχος σε ένα εγκλωβισμένο επί δύο μήνες στο Περσικό γερμανικών συμφερόντων πλοίο, αναφέρθηκε στις δυσκολίες και στην ανησυχία που προκαλούσαν τόσο οι επιθέσεις στην περιοχή όσο και η παραπληροφόρηση. «Η πιο καθοριστική μου δοκιμασία ως πλοίαρχος ήρθε όταν το Στενό του Ορμούζ έκλεισε ουσιαστικά και το πλοίο μου παγιδεύτηκε στον Περσικό Κόλπο – περιτριγυρισμένο από επιθέσεις πυραύλων, δραστηριότητα drones και ένα ασταθές περιβάλλον ασφαλείας που μετέτρεψε την καθημερινή πλοήγηση σε ένα καθημερινό στοίχημα», ανέφερε o Mohit Kohli.

 

«Αυτές δεν ήταν απειλές για τις οποίες είχαμε εκπαιδευτεί ποτέ», είπε. «Αυτό που έκανε την κατάσταση ακόμη πιο επισφαλή ήταν η απουσία πραγματικής και χρήσιμης υποστήριξης από την ακτή. (…) Η καθοδήγηση από την ακτή ήταν καθαρά γενική και περιλάμβανε απλώς την καθημερινή λήψη ενημερώσεων σχετικά με την κατάσταση και τις προμήθειες καυσίμων, νερού και τροφίμων».

 

Ταυτόχρονα, μέσα στο πλοίο μαινόταν μια άλλη αόρατη μάχη, πρόσθεσε ο ίδιος: Ψεύτικες ειδήσεις, βίντεο που δημιουργήθηκαν από την Τεχνητή Νοημοσύνη και εντυπωσιακά δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης εισχώρησαν στις συζητήσεις του πληρώματος, μεγεθύνοντας τους φόβους και σπέρνοντας τον πανικό. Φήμες για επικείμενες επιθέσεις, υπερβολικές αναφορές για πλοία που στοχοποιούνταν και μη επαληθευμένοι τίτλοι δημιούργησαν μια ατμόσφαιρα όπου το άγχος απειλούσε την πειθαρχία.

 

«Ως καπετάνιος, έπρεπε να αντιμετωπίσω όχι μόνο τις εξωτερικές απειλές αλλά και τη διαβρωτική επίδραση της παραπληροφόρησης. Έγινε απαραίτητο να φιλτράρω την αλήθεια από τις θορυβώδεις φήμες, να καθησυχάσω το πλήρωμα με ήρεμη σαφήνεια και να τους υπενθυμίσω ότι η επαγρύπνηση δεν πρέπει να δίνει τη θέση της στην υστερία», πρόσθεσε. «Η πραγματικότητα ήταν σκληρή: οι αποφάσεις έπρεπε να λαμβάνονται μόνοι, με την ευθύνη για το πλοίο, το φορτίο και το πλήρωμα να στηρίζεται αποκλειστικά στους ώμους μου. Εκείνες τις στιγμές, η γέφυρα έγινε κάτι περισσότερο από ένα διοικητήριο – έγινε ένα καταφύγιο όπου η ηγεσία έπρεπε να προβάλλεται ακόμα και όταν η βεβαιότητα απουσίαζε», είπε ο Mohit Kohli.

 

«Κανένα πρόγραμμα Μεταπτυχιακού ή μάθημα Διοίκησης δεν μπορεί να προετοιμάσει έναν ηγέτη για ένα τέτοιο επεισόδιο. Οι σχολές διοίκησης επιχειρήσεων διδάσκουν πλαίσια, στρατηγικές και μελέτες περιπτώσεων – αλλά δεν διδάσκουν πώς να διοικείτε ένα πλοίο υπό πυρά πυραύλων ή πώς να διατηρείτε το ηθικό άθικτο όταν ψεύτικα βίντεο που δημιουργούνται από την Τεχνητή Νοημοσύνη σπέρνουν πανικό», παρατήρησε.

 

“Απροετοίμαστη η Ναυτιλία”

 

Κατά τον πλοίαρχο Mohit Kohli αυτή η εμπειρία υπογραμμίζει ένα κρίσιμο κενό στην ετοιμότητα για τη θάλασσα. Οι πλοίαρχοι του Εμπορικού Ναυτικού εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε γεωπολιτικά σημεία ανάφλεξης, ωστόσο οι δομές εκπαίδευσης και υποστήριξης παραμένουν επικεντρωμένες στους παραδοσιακούς κινδύνους.

 

«Ο κλάδος πρέπει να αναγνωρίσει ότι οι ασταθείς απειλές για την ασφάλεια, η παραπληροφόρηση και η απουσία καθοδήγησης και ικανότητας από την ακτή αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι του σύγχρονου θαλασσινού τοπίου». Εάν η ναυτιλία πρόκειται να παραμείνει ανθεκτική, χρειαζόμαστε πλαίσια που προετοιμάζουν τους πλοιάρχους και τα πληρώματα για αυτές τις πραγματικότητες – όχι μόνο για καταιγίδες και βλάβες μηχανημάτων, αλλά και για τις ψυχολογικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις της πλοήγησης σε ζώνες συγκρούσεων, καταλήγει ο ίδιος.

 

πηγή

 

ΣΧΟΛΙΟ

 

Να τονίσουμε ότι υπάρχουν πολλά ελληνικά ή ελληνόκτητα πλοία εγκλωβισμένα στον κόλπο του Ορμούζ και τα ίδια προβλήματα με αυτά που περιγράφονται στο άρθρο, αντιμετωπίζουν εκατοντάδες Ελληνες ναυτικοί....

Μνήμες από την κρίση του ’73 ξυπνά το κλείσιμο του Ορμούζ

Γράφει ο ΜΑΛΑΓΚΟΝΙΑΡΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ  

 

Τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου – υπό κανονικές συνθήκες – διακινούνται καθημερινά 20-21 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, σχεδόν το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης, έχει βρεθεί στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, καθώς μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, οι διελεύσεις πλοίων έχουν μειωθεί στο ελάχιστο.  

 

Ήδη, οι συνέπειες γίνονται ορατές στην παγκόσμια οικονομία, με την “απογείωση” των τιμών των καυσίμων, αλλά υπάρχει, πλέον, διάχυτη ανησυχία για κλιμακούμενες επιπτώσεις από την διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει, όμως, στις άσχημες συνθήκες, που βιώνουν χιλιάδες ναυτικοί, διαφόρων εθνικοτήτων, οι οποίοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε πλοία στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, της Αραβικής Θάλασσας, στον Κόλπο του Ομάν και στον Περσικό Κόλπο, καθώς εκτός των κινδύνων για την ασφάλειά τους, είναι ορατό το ενδεχόμενο να έχουν σοβαρές ελλείψεις σε νερό, τρόφιμα κ.α.

 

Τα προβλήματα των ναυτικών ανέδειξαν, με κοινό έγγραφό τους, προς τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization-ΙΜΟ) το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, ο Λίβανος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εν όψει της έκτακτης συνόδου του Συμβουλίου του Οργανισμού, που είναι όργανο του ΟΗΕ και πραγματοποιήθηκε από τις 17 μέχρι και τις 19 Μαρτίου, στο Λονδίνο. 

 

Τα τέσσερα αυτά κράτη υπογράμμισαν ότι: «Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, έχει αναφερθεί ότι περισσότερα από 18 εμπορικά πλοία διαφόρων εθνικοτήτων έχουν πληγεί από βλήματα, πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και θαλάσσιες νάρκες. Δυστυχώς, (…) τουλάχιστον οκτώ ναυτικοί έχουν επιβεβαιωθεί νεκροί, ενώ τέσσερις εξακολουθούν να αγνοούνται». Σε άλλο έγγραφο, αναφέρεται ότι υπάρχουν μέχρι τώρα και 10 τραυματίες, ανάμεσα στα μέλη των πληρωμάτων.

 

Από την πλευρά του το Ιράν σε έγγραφό του αναφέρθηκε στα εξής: Τη βύθιση του ιρανικού ναυαγοσωστικού “NAJI 10”, το οποίο συμμετείχε σε επιχειρήσεις θαλάσσιας έκτακτης ανάγκης στο λιμάνι Jask, την καταστροφή του πλωτού ασθενοφόρου “Soroush Tandorosti” στο νησί Ορμούζ, σε ζημιές σε αγκυροβολημένα σκάφη στο αγκυροβόλιο του Assaluyeh, και σε περισσότερα από 100 παραδοσιακά αλιευτικά σκάφη επίσης στο Jask. 

 

«Τα πλοία που έχουν αποκλειστεί στην περιοχή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έλλειψη νερού, τροφίμων, καυσίμων και άλλων βασικών προμηθειών. (…) Ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη για την παροχή νερού, τροφίμων, καυσίμων και άλλων βασικών προμηθειών, καθώς και για τη διευκόλυνση των αλλαγών πληρωμάτων των πλοίων», αναφέρει. Σύμφωνα με στοιχεία, που παρουσίασε η Γενική Γραμματεία του ΙΜΟ περίπου 3.200 πλοία βρίσκονται περιορισμένα δυτικά των Στενών του Ορμούζ, με περίπου 20.000 ναυτικούς να έχουν επηρεαστεί.

 

Ο υφυπουργός Ναυτιλίας Στέφανος Γκίκας μιλώντας (16/3) στη Βουλή ανέφερε ότι σε όλη την περιοχή υπάρχουν 34 πλοία με ελληνική σημαία και ειδικά «μέσα στον Περσικό Κόλπο εξακολουθούν να παραμένουν 10 πλοία με ελληνική σημαία, στα οποία υπηρετούν 90 Έλληνες ναυτικοί». «Υπάρχουν επίσης περίπου 70 Έλληνες ναυτικοί οι οποίοι υπηρετούν και σε δύο κρουαζιερόπλοια στη Ντόχα και στο Νουμπάι», πρόσθεσε ο ίδιος. Και συνέχισε: «Στην εγγύς περιοχή, δηλαδή στον Περσικό Κόλπο, τα Στενά Ορμούζ και τον Κόλπο Ομάν, είναι 168 πλοία ελληνικών συμφερόντων». 

 

Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ 

 

Ας δούμε, όμως, πως διαμορφώνεται γενικότερα η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη των εχθροπραξιών: Πρώτον, τα Στενά του Ορμούζ δεν έχει κλείσει εντελώς παρά τις δηλώσεις, του ιρανικού Στρατού στις 2 Μαρτίου, σύμφωνα με τις οποίες «τα Στενά είναι κλειστά [και] αν κάποιος προσπαθήσει να περάσει, οι ήρωες της Επαναστατικής Φρουράς και του τακτικού ναυτικού θα βάλουν φωτιά σε αυτά τα πλοία».

 

Ναυτιλιακοί αναλυτές σημειώνουν ότι ορισμένα πλοία, συμπεριλαμβανομένων αρκετών δεξαμενόπλοιων, εξακολουθούν να πλέουν μέσω των Στενών. Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence έχουν καταγραφεί μόλις 15 διελεύσεις από τις 15 έως τις 17 Μαρτίου. Περίπου το 90% αυτής της δραστηριότητας συνδέεται με το Ιράν, είτε μέσω εμπορίου, είτε μέσω ιδιοκτησίας. Όμως, ακόμα και τα δεξαμενόπλοια του λεγόμενου “σκοτεινού στόλου” δεν πλέουν χωρίς κινδύνους, καθώς αρκετά από αυτά που εντάσσονται σε λίστες κυρώσεων και έχουν συνδεθεί με το Ιράν, υπέστησαν ζημιές σε επιθέσεις τις προηγούμενες μέρες.

 

Στο μεταξύ, όπως έγραψε η έγκυρη βρετανική ναυτιλιακή εφημερίδα Lloyd’s List το Ιράν φαίνεται ότι προχωράει στη δημιουργία ενός «ασφαλούς» ναυτιλιακού διαδρόμου για διελεύσεις, που θα γίνονται μετά από έγκριση και την καταβολή τέλους. Ήδη, αρκετές κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων της Ινδίας, του Πακιστάν, του Ιράκ, της Μαλαισίας και της Κίνας, βρίσκονται σε απευθείας συνομιλίες με την Τεχεράνη συντονίζοντας τις διελεύσεις πλοίων μέσω αυτού του “διαδρόμου”. 

 

Σύμφωνα, πάντα, με το δημοσίευμα τουλάχιστον εννέα πλοία έχουν ήδη χρησιμοποιήσει τον «διάδρομο», ο οποίος ξεκινάει κοντά στο νησί Larak του Ιράν και για τουλάχιστον ένα καταβλήθηκε τέλος αν και είναι ασαφές πως μπορεί να έγινε η συναλλαγή, δεδομένων των εκτεταμένων κυρώσεων που ισχύουν κατά του Ιράν. Η εξέλιξη αυτή δρομολογήθηκε μετά τη δήλωση, που έκανε στις 15/3 ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με την οποία το Ιράν ήταν «ανοιχτό» σε χώρες που θέλουν να συζητήσουν «ασφαλή διέλευση των πλοίων τους». 

 

Εξάλλου, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε στο CNBC στις 16 Μαρτίου ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτρέψει σε ιρανικά δεξαμενόπλοια να διέρχονται από τα Στενά «για να προμηθεύουν τον υπόλοιπο κόσμο» και αυτό πιθανολογείται ότι θα ισχύσει και για τα πλοία που λειτουργούν σύμφωνα με το διαφαινόμενο ιρανικό σχέδιο. 

 

Μνήμες από την κρίση του ’73 

 

Δεύτερον, αυτή η κατάσταση “ξύπνησε” μνήμες από την πετρελαϊκή κρίση του 1973, που προκλήθηκε από την απόφαση των πετρελαιοπαραγωγών κρατών του ΟΠΕΚ να μειώσουν την παραγωγή τους να απαγορεύσουν τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές χώρες, που στήριξαν το Ισραήλ στον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Όπως και τότε “απογειώθηκαν” οι τιμές του πετρελαίου, αλλά αυτή την φορά έχουμε και θεαματική άνοδο των ναύλων και των αξιών των πλοίων, καθιστώντας τα ταξίδια από τον Περσικό Κόλπο εξαιρετικά κερδοφόρα. 

 

Η τιμή του πετρελαίου Brent διαπραγματευόταν την Παρασκευή 27/2, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στα 72 δολάρια το βαρέλι και την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές (19/3) η τιμή είχε απογειωθεί στα 112 δολάρια/ βαρέλι. Επίσης, μεγάλη αύξηση καταγράφεται στους ναύλους όλων των δεξαμενοπλοίων, ιδιαίτερα των πολύ μεγάλων (VLCC), τα οποία διατίθενται να ναυλωθούν ως πλωτές αποθήκες καυσίμων.

 

Αυτά τα γιγαντιαία πλοία, χωρητικότητας (DWT) 200.000 έως 320.000 τόνων, με δυνατότητα μεταφοράς δύο εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Τελευταία αναφέρθηκε ότι δύο ελληνόκτητα VLCC ναυλώθηκαν για σχεδόν 550.000 και 700.000 δολάρια την ημέρα αντίστοιχα, για βραχυπρόθεσμη ναύλωση (30- 90 ημερών), για χρήση ως πλωτών αποθηκών. Είναι σαφές ότι οι υψηλές τιμές των ναύλων υπερκαλύπτουν την αύξηση των ασφαλίστρων.

 

Πριν από τη σύγκρουση, τα ασφάλιστρα για τα πλοία που έπλεαν στον Αραβικό Κόλπο κυμαίνονταν συνήθως από 0,1 έως 0,15% της αξίας του πλοίου. Σύμφωνα με διάφορες πηγές, τα ασφάλιστρα έχουν πλέον αυξηθεί στο 1,0% και, εάν ένα πλοίο συνδέεται με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, τα ασφάλιστρα θα μπορούσαν να φτάσουν έως και το 3%. 

 

Αδυναμία του ΙΜΟ να δώσει λύσεις 

 

Στην έκτακτη σύνοδο του Συμβουλίου του ΙΜΟ, που η νομιμότητά της σύγκλησης αμφισβητήθηκε από τη Ρωσία και το Ιράν, φάνηκε για μια ακόμα φορά η αδυναμία του Οργανισμού να παρέμβει ουσιαστικά και να δώσει λύσεις. Εκτός από τις “ευχές” για την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα και την προστασία των ναυτεργατών, δεν υπήρξαν… εκπλήξεις. Οι ΗΠΑ, τα κράτη μέλη της ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και μια σειρά άλλα κράτη σε κοινό έγγραφό τους, επέρριψαν τις ευθύνες για την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στο Ιράν. 

 

«Οι επιθέσεις του Ιράν θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή αθώων ναυτικών, διακινδυνεύουν σημαντικά επίπεδα θαλάσσιας ρύπανσης και υπονομεύουν βαθιά τη θαλάσσια ασφάλεια. Διακινδυνεύουν να αποσταθεροποιήσουν μία από τις πιο ζωτικές εμπορικές οδούς στον κόσμο. Οι διαταραχές στη θαλάσσια κυκλοφορία σε κρίσιμες πλωτές οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ, έχουν σημαντικές αρνητικές οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες για χώρες σε όλο τον κόσμο», αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο κοινό έγγραφο. 

 

«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν υποστηρίζει σθεναρά ότι η τρέχουσα επιδείνωση του περιβάλλοντος θαλάσσιας ασφάλειας στην περιοχή του Περσικού Κόλπου είναι άμεση συνέπεια των συνεχιζόμενων επιθετικών ενεργειών κατά του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ισραηλινό καθεστώς. Οι αρνητικές θαλάσσιες επιπτώσεις που επηρεάζουν επί του παρόντος τη ναυτιλία και τους ναυτικούς είναι άμεση και αναπόφευκτη συνέπεια αυτών των παράνομων ενεργειών και δεν μπορούν να εξεταστούν μεμονωμένα από την υποκείμενη αιτία τους», “απάντησε” με έγγραφό του το Ιράν, δηλώνοντας ότι οι ισχυρισμοί πως μπλοκάρει το στενό ήταν «παραπλανητικοί». 

 

Το γεγονός είναι ότι η συνέχιση του πολέμου και η διαταραχή στη μεταφορική αλυσίδα θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, με το επιπλέον κόστος να μεταφέρεται τελικά στον καταναλωτή, με οδυνηρές συνέπειες για τους πιο ευάλωτους. Η Επιτροπή Εμπορίου και Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNCTAD) σε ανάλυσή της σημειώνει ότι «οι οικονομικές επιπτώσεις, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και για την περιοχή, θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια, την ένταση και τη γεωγραφική έκταση των εντάσεων». 

 

Σε σχέση με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες υπογραμμίζει ότι «πολλές αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν ήδη υψηλά βάρη εξυπηρέτησης χρέους, περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο και περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση». 

 

«Σε αυτό το πλαίσιο, η αύξηση του κόστους ενέργειας, μεταφορών και τροφίμων θα μπορούσε να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και να αυξήσει την πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, ενδεχομένως εντείνοντας τις οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις και περιπλέκοντας την πρόοδο προς τη βιώσιμη ανάπτυξη, ιδίως σε οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εισαγόμενη ενέργεια, λιπάσματα και βασικά τρόφιμα». 

 

Εξάλλου, το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων των Ηνωμένων Εθνών (WFP) προειδοποιεί ότι εάν σύγκρουση δεν τερματιστεί μέχρι τα μέσα του έτους και εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από 100 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι, υπάρχει κίνδυνος να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια περίπου 45 εκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως στην Ασία και στην Αφρική. Αυτοί θα προστεθούν στα 318 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που είναι ήδη επισιτιστικά ανασφαλείς. 

 

«Η ουσιαστική στασιμότητα της ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ και οι αυξανόμενοι κίνδυνοι για τη θαλάσσια κυκλοφορία στην Ερυθρά Θάλασσα ήδη αυξάνουν το κόστος της ενέργειας, των καυσίμων και των λιπασμάτων, επιδεινώνοντας την πείνα πέρα από τη Μέση Ανατολή. Η σύγκρουση έχει μεγάλη απήχηση – και οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι στον κόσμο είναι αυτοί που θα είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις αλληλεπιδράσεις της», αναφέρεται στην έκθεση. 

 

πηγή 

Τα τέσσερα “καυτά σημεία” του πλανήτη για τα εμπορικά πλοία

Γράφει ο ΜΑΛΑΓΚΟΝΙΑΡΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ   

Στο επίκεντρο των γεωπολιτικών συγκρούσεων έχει βρεθεί η εμπορική ναυτιλία, με τους κινδύνους για τους ναυτικούς και τα πλοία να αυξάνονται μέρα με τη μέρα, σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Η Μαύρη Θάλασσα, η περιοχή της Καραϊβικής και το Ιράν αποτελούν τα πιο “καυτά σημεία”, ενώ ανησυχίες υπάρχουν, πάντα, και για την Ερυθρά Θάλασσα. 

 

Η ναυτιλιακή κοινότητα παρακολουθεί, με προσοχή τις εξελίξεις, καθώς σχεδόν καθημερινά καταγράφονται επεισόδια εναντίον εμπορικών πλοίων, ακόμα και σε διεθνή ύδατα, που απειλούν την ασφάλεια πληρωμάτων και πλοίων. Η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, δήλωσε σχετικά: «Για ακόμη μία φορά, η εμπορική ναυτιλία, τα πλοία και, πάνω απ’ όλα, οι ναυτικοί μας βρίσκονται άδικα στο επίκεντρο πολεμικών και υβριδικών επιθέσεων, καθώς και ασύμμετρων απειλών, που θέτουν σε άμεσο κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή, την προστασία του περιβάλλοντος και την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας.

 

Η στοχοποίηση εμπορικών πλοίων, και μάλιστα ελληνικής και, κατ’ επέκταση, ευρωπαϊκής πλοιοκτησίας, τα οποία δραστηριοποιούνται απολύτως νόμιμα, εξυπηρετώντας το εισαγωγικό εμπόριο και την εφοδιαστική αλυσίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ξεπερνά κάθε όριο λογικής, δικαίου και πολιτικής συνέπειας. Συνιστά πλήρη υπονόμευση της ίδιας της ευρωπαϊκής θέσης. Η εμπορική ναυτιλία δεν είναι πεδίο συγκρούσεων. Δεν μπορεί να εργαλειοποιείται ως μοχλός πίεσης ούτε να μετατρέπεται σε στόχο… 

 

Όπως έθεσα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών τον Μάιο του 2025, η ναυτιλία οφείλει να παραμένει εκτός πεδίων γεωπολιτικών εντάσεων και στρατιωτικών αντιπαραθέσεων. Η προστασία των ναυτικών και της ελεύθερης ναυσιπλοΐας δεν είναι επιλογή, είναι θεμελιώδης ευρωπαϊκή και διεθνής υποχρέωση.

 

Ως ναυτιλία των Ελλήνων υπηρετήσαμε και υπηρετούμε διαχρονικά την ειρήνη, τη συνεργασία και τη σταθερότητα. Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζουμε την τοποθέτηση του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας και τις σχετικές επικοινωνίες του Υπουργού με αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Υπουργούς Εξωτερικών άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να κινηθεί άμεσα, συντονισμένα και αποφασιστικά. 

 

Να προστατεύσει τη ναυτιλία της, τους ανθρώπους της και τον στρατηγικό ρόλο που αυτή διαδραματίζει για την ευημερία της Ευρώπης και των πολιτών της. Να καταστήσει σαφές ότι καμία επίθεση σε εμπορικά πλοία δεν είναι αποδεκτή και καμία απειλή κατά των ναυτικών δεν μπορεί να μείνει χωρίς συνέπειες…».

 

Οι ναυτιλιακές ενώσεις 

 

«Οι πολεμικές συγκρούσεις σε θαλάσσιες ζώνες, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η πειρατεία, οι επιθετικές ενέργειες κατά εμπορικών πλοίων καθιστούν το έργο των ναυτικών μας πιο επικίνδυνο από ποτέ. Δεν πρέπει να συνηθίσουμε την ιδέα ότι τα πλοία και τα πληρώματά τους αποτελούν στόχο. Δεν πρέπει να αποδεχτούμε ως “κανονικότητα” τον κίνδυνο», ανέφερε, χαρακτηριστικά, ο πρόεδρος της Ένωσης Πλοιάρχων (ΠΕΠΕΝ) Παναγιώτης Γιγής, μιλώντας, στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας της Ένωσης. 

 

Επίσης, οι ενώσεις μηχανικών (ΠΕΜΕΝ) και κατωτέρων πληρωμάτων μηχανής “Ο Στέφενσων” σε κοινή ανακοίνωσή τους υπογράμμισαν ότι «δεν υπάρχουν ασφαλείς θάλασσες για τους ναυτεργάτες», αναφέροντας πως «οι κίνδυνοι ιδιαίτερα για τους ναυτεργάτες, μεγαλώνουν από την όξυνση των ανταγωνισμών και το πολεμικό γαϊτανάκι που βρίσκεται σε εξέλιξη και οδηγείται σε γενίκευση». Σε αυτές τις συνθήκες τα ναυτεργατικά σωματεία ζητάνε «μέτρα προστασίας, διεθνείς παρεμβάσεις και ουσιαστική στήριξη για κάθε Πλοίαρχο και κάθε Έλληνα ναυτικό που υπηρετεί κάτω από αντίξοες συνθήκες», όπως είπε ο κ. Γιγής. 

 

Επίσης, «να εφαρμοστούν συγκεκριμένα μέτρα προστασίας για τους ναυτεργάτες, όπως η έγκαιρη ενημέρωσή τους ότι προσεγγίζουν σε εμπόλεμες θαλάσσιες περιοχές και το δικαίωμά τους σε επαναπατρισμό, χωρίς καμία επιβάρυνση των εξόδων τους, ή επίπτωση στην εργασία τους στο μέλλον», σύμφωνα με την ΠΕΜΕΝ. Από την πλευρά της κυβέρνησης φαίνεται να αντιμετωπίζεται το θέμα με αμηχανία. Ο υπουργός Ναυτιλίας, Β. Κικίλιας, στον χαιρετισμό του στην κοπή της πίτας της ΠΕΠΕΝ μίλησε, γενικόλογα, λέγοντας ότι «εμείς προσπαθούμε να θέτουμε το πλαίσιο αυτό της ασφάλειας, στο μέτρο του δυνατού, για όλους», κάνοντας αναφορά μόνο στο τελευταίο περιστατικό της επίθεσης σε βάρος δύο ελληνόκτητων δεξαμενόπλοιων στη Μαύρη Θάλασσα.

 

Η Μαύρη Θάλασσα 

 

Τα δύο ελληνόκτητα πλοία επλήγησαν την Τρίτη 13/1, χωρίς, ευτυχώς, να υπάρξουν θύματα, ενώ περίμεναν να φορτώσουν πετρέλαιο, που παράγεται στο Καζακστάν, στον τερματικό σταθμό της Κοινοπραξίας Αγωγού της Κασπίας (CPC) στη Μαύρη Θάλασσα, κοντά στο λιμάνι Νοβοροσίσκ της Ρωσίας. Σύμφωνα με τηλεγράφημα του πρακτορείου Reuters, το ένα από τα δύο δεξαμενόπλοια, που δέχτηκε επίθεση ήταν το (με σημαία Λιβερίας) “Delta Harmony”, που διαχειρίζεται η Delta Tankers. Η εταιρεία γνωστοποίησε ότι το πλήρωμα είναι ασφαλές και ότι εκδηλώθηκε μικρή πυρκαγιά, που κατασβέστηκε άμεσα και το πλοίο απομακρύνθηκε από την περιοχή αυτοδύναμα. 

 

Επίσης, διέψευσε ότι είχε πληγεί και ένα δεύτερο πλοίο της, το “Delta Supreme”, που βρισκόταν στην περιοχή και αρχικά είχε αναφερθεί ότι πλήγηκε. Το άλλο ελληνόκτητο πλοίο, που πλήγηκε από drones, ήταν το (με σημαία Μάλτας) “Matilda”, που διαχειρίζεται η Thenamaris. Από την εταιρεία έγινε γνωστό ότι χτυπήθηκε από δύο drones, ενώ ανέμενε κενό φορτίου να φορτώσει κοζάκικο πετρέλαιο. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί και το πλοίο υπέστη μικρές ζημιές, που δεν επηρέασαν την αξιοπλοΐα του. Αρχικά, υπήρξαν πληροφορίες ότι δέχτηκε επίθεση και ένα ακόμα ελληνόκτητο πλοίο, το “Freud”, που διαχειρίζεται η TMS, η οποία αρνήθηκε ότι έγινε επίθεση. 

 

Μετά από αυτές τις επιθέσεις το κόστος της πολεμικής ασφάλισης για τα πλοία, που πλέουν προς τη Μαύρη Θάλασσα, σχεδόν διπλασιάστηκε την Τρίτη μετά τις επιθέσεις, ανέφεραν πέντε πηγές του κλάδου, στο Reuters. Είχαν προηγηθεί, πριν τα Χριστούγεννα, επιθέσεις και σε άλλα πλοία στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία είχε προκαλέσει η επίθεση με drone σε πλοίο νότια της Κρήτης. Για την τελευταία και προηγούμενες είχε αναλάβει την ευθύνη η Ουκρανία. 

 

Η Καραϊβική 

 

Οι κατασχέσεις από τις ΗΠΑ δεξαμενόπλοιων, που συνδέονται με το λεγόμενο “σκιώδη στόλο” και με μεταφορές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, αποτελούν ένα νέο πεδίο ανησυχίας για την εμπορική ναυτιλία. Μετά την σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Μαδούρο, οι ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ προχώρησαν σε κατασχέσεις πλοίων, από τα οποία, μάλιστα, το ένα, το δεξαμενόπλοιο “Marinera”, πρώην “Bella 1”, είχε ρωσική σημαία και ακινητοποιήθηκε, καθώς ταξίδευε στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, μεταξύ Ισλανδίας και Σκωτίας. 

 

Μέχρι τώρα έχουν συλληφθεί, σε διεθνή ύδατα, πέντε δεξαμενόπλοια, αλλά, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο τέσσερεις πηγές από την Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ζητήσει την έκδοση δεκάδων δικαστικών ενταλμάτων για την κατάσχεση και άλλων δεξαμενόπλοιων, που συνδέονται με το εμπόριο πετρελαίου της Βενεζουέλας. Ο ακριβής αριθμός των ενταλμάτων κατάσχεσης που έχουν καταθέσει οι ΗΠΑ και πόσα έχουν ήδη λάβει, είναι ασαφής, ανέφεραν οι πηγές.

 

Στο μεταξύ, ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Σον Παρνέλ, σε ανάρτηση που έκανε την Παρασκευή 9/1 στο X, ανέφερε ότι το Υπουργείο Άμυνας, μαζί με άλλες αμερικανικές υπηρεσίες, θα «εντοπίσει και θα απαγορεύσει ΟΛΑ τα πλοία του σκοτεινού στόλου που μεταφέρουν πετρέλαιο της Βενεζουέλας στον χρόνο και τον τόπο της επιλογής μας». 

 

The Department of War blockade in the Caribbean Sea remains in full effect — and very effective. In the past 24 hours alone, at least seven “dark fleet” oil vessels have turned around to avoid interdiction—because they know we mean business. 

The days of letting criminal…— Sean Parnell (@SeanParnellASW) January 10, 2026 

 

Τί ισχύει με την UNCLOS 

 

Να σημειωθεί ότι στο παρελθόν, μεταξύ του 2020 και του 2023, οι ΗΠΑ είχαν προχωρήσει σε κατασχέσεις ιρανικών φορτίων. Ωστόσο, τότε κατάσχεσαν φορτίο πετρελαίου, αλλά όχι το ίδιο το πλοίο. Η νομιμότητα των κατασχέσεων, που γίνονται τώρα, αμφισβητείται έντονα από ναυτιλιακούς αναλυτές και νομικούς. 

 

Στον ξένο Τύπο εικάζεται ότι γίνονται με βάση των εσωτερική νομοθεσία των ΗΠΑ, αλλά είναι αντίθετες με το Διεθνές Δίκαιο για την Θάλασσα (UNCLOS). Επίσης, ερωτηματικό παραμένει ποια θα είναι η τύχη των ναυτικών, που εργάζονται σε αυτά τα πλοία. Οι ανησυχίες, πάντως, εντείνονται καθώς φαίνεται ότι και το Ηνωμένο Βασίλειο αναζητάει τρόπους για να προχωρήσει σε ανάλογες ενέργειες. 

 

Όπως μετέδωσε το BBC, επικαλούμενο δημοσιογραφικές πληροφορίες, η κυβέρνηση της Αγγλίας έχει εντοπίσει μια νομική βάση, η οποία πιστεύει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να επιτρέψει στον βρετανικό στρατό να επιβιβάζεται και να κρατάει πλοία του λεγόμενου σκιώδους στόλου. 

 

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, υπουργοί πιστεύουν ότι η νομική βάση για την έγκριση της χρήσης στρατιωτικής βίας μπορεί να εδράζεται στο νόμο περί κυρώσεων και ξεπλύματος χρήματος του 2018. Δεν είναι γνωστό ακριβώς πότε και αν τελικά λάβει χώρα η πρώτη στρατιωτική δράση του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από 500 φερόμενα ως σκιώδη σκάφη, γίνεται αντιληπτό το μέγεθος του κινδύνου που δημιουργείται για την εμπορική ναυτιλία. 

 

Το Ιράν 

 

Το επόμενο “καυτό” σημείο για την εμπορική ναυτιλία είναι το Ιράν, με την κλιμάκωση των εντάσεων με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Reuters, δεκάδες εμπορικά πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα, για προληπτικούς λόγους, μακριά από τα λιμάνια του Ιράν, για το ενδεχόμενο αεροπορικών επιδρομών. 

 

Σύμφωνα με στοιχεία από το σύστημα παρακολούθησης πλοίων, MarineTraffic, που επικαλείται το τηλεγράφημα, τουλάχιστον 25 πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου ήταν ακινητοποιημένα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) του Ιράν στα ανοιχτά του μεγάλου λιμανιού Μπαντάρ Ιμάμ Χομεϊνί, και άλλα 25 πλοία, συμπεριλαμβανομένων πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και χύδην φορτίου, είχαν αγκυροβολήσει νοτιότερα στα ανοιχτά του λιμανιού Μπαντάρ Αμπάς. 

 

Επίσης, το επίπεδο παρεμβολών στα συστήματα πλοήγησης GNSS, τα οποία περιλάμβαναν GPS, είχε αυξηθεί σε “ουσιαστικό” επίπεδο στην περιοχή του Κόλπου και του Στενού του Ορμούζ την περασμένη εβδομάδα, ανέφερε η Συνδυασμένη Ναυτική Δύναμη του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ σε σημείωμα τη Δευτέρα. «Αυτό είναι πολύ πιθανό να οφείλεται στα μέτρα προστασίας των δυνάμεων που λαμβάνονται σε σχέση με τις συνεχιζόμενες πολιτικές εντάσεις στην περιοχή. Τα πλοία που διέρχονται από αυτήν την περιοχή θα μπορούσαν να επηρεαστούν», ανέφερε το σημείωμα. 

 

Η Ερυθρά Θάλασσα 

 

Τέλος, η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί μια περιοχή που “σιγοβράζει”. Οι αντάρτες Χούθι έχουν αναστείλει τις δραστηριότητές τους, μετά την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα. Ωστόσο, συντηρείται μια αβεβαιότητα για τυχόν αιφνιδιαστικές ενέργειες. Αυτή η αβεβαιότητα οδηγεί πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να συνεχίζουν τα προσοδοφόρα -για αυτές- ταξίδια μέσω της Νοτίου Αφρικής. Η συντήρηση του κλίματος αβεβαιότητας βοηθήθηκε και από ψήφισμα, που προώθησαν, την Τετάρτη 14/1, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ΗΠΑ και Ελλάδα, ζητώντας από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να συνεχίσει να παρέχει μηνιαίες εκθέσεις για τυχόν περαιτέρω επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα από τους Χούθι της Υεμένης. 

 

Η αμερικανική πρόταση προκάλεσε αιχμηρό σχόλιο από τη Ρωσία. «Πιστεύουμε ότι, υπό τις σημερινές πραγματικότητες, το Συμβούλιο Ασφαλείας θα ήταν καλό να παρακολουθεί τις επιθέσεις σε εμπορικές μεταφορές στην Καραϊβική, όχι στην Ερυθρά Θάλασσα», δήλωσε η Αναπληρώτρια Πρέσβειρα της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Άννα Εβστιγκνέεβα, στο 15μελές σώμα. 

 

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν απάντησαν στο ρωσικό σχόλιο, ενώ η αναπληρώτρια πρέσβειρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Τζένιφερ Λοσέτα, δήλωσε ότι το ψήφισμα που υιοθετήθηκε «επιβεβαιώνει την ευθύνη του συμβουλίου για συνεχή επαγρύπνηση έναντι της τρομοκρατικής απειλής των Χούθι για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και τις γύρω πλωτές οδούς». Το ερώτημα για την ελληνική κυβέρνηση είναι εάν και πότε θα πάρει πρωτοβουλία για την προστασία των ναυτικών και στα άλλα “καυτά” μέτωπα, στη Μαύρη Θάλασσα και στην Καραϊβική….

 

πηγή 

Λίμπερτυ: Τα πλοία που έγραψαν ιστορία στον πόλεμο και μεταπολεμικά

Γράφει ο ΜΑΛΑΓΚΟΝΙΑΡΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ  

 

Τα πλοία της Ελευθερίας (Λίμπερτυ) έγραψαν μεγάλη ιστορία στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά και μεταπολεμικά, για την ανασυγκρότηση της εμπορευματικής ναυτιλίας! Ένα από τα τρία που διασώζονται σε όλο τον κόσμο βρίσκεται, για περισσότερο από μια 15ετία, στο λιμάνι του Πειραιά, ως «πλωτό μουσείο», με το όνομα «Ελλάς Λίμπερτυ».

 

Τα άλλα δύο “Λίμπερτυ”, που διασώζονται, είναι και αυτά πλωτά μουσεία, στη Βαλτιμόρη το “John W. Brown” και στο Σαν Φρανσίσκο το “Jeremiah O’ Brien”, αλλά είναι πιο προβεβλημένα και έχουν μεγαλύτερη δραστηριότητα και επισκεψιμότητα, όπως φαίνεται και από τις σελίδες τους στο διαδίκτυο, σε σύγκριση με το ελλιμενισμένο στον Πειραιά «αδελφάκι» τους, που αρχικά είχε το όνομα «Arthur M. Huddell».

 

Το “Arthur M. Huddell” ή πλέον “Ελλάς Λίμπερτυ” δεν σου «γεμίζει το μάτι», είναι ένα «ασχημόπαπο», όπως όλα τα Λίμπερτυ, και δεν έχει καμία ομοιότητα με τα σύγχρονα εμπορικά σκάφη, ούτε εσωτερικά ούτε εξωτερικά. Όμως, ταιριάζει αρμονικά στο περιβάλλον του λιμανιού, στην Ακτή Βασιλειάδη, ολοκληρώνοντας ιδανικά μια μεταπολεμική εικόνα του Πειραιά, καθώς δίπλα του βρίσκονται, έτοιμοι να το ξεφορτώσουν, οι παλιοί γερανοί του 1950 και οι αποθήκες φορτίων με τα αντιαεροπορικά καταφύγια. 

 

Πάντως, μια πρόσφατη επίσκεψη στο “Ελλάς Λίμπερτυ” του υπουργού Ναυτιλίας Β. Κικίλια και της Αμερικανίδας πρέσβεως Κ. Γκιλφόϊλ δίνει την αφορμή για θυμηθούμε ιστορίες τόσο για την κατασκευή των Λίμπερτυ στο πλαίσιο της μεγαλύτερης μαζικής παραγωγής πλοίων στην παγκόσμια ιστορία όσο και την μεταπολεμική συμβολή τους στην εμπορική ναυτιλία και την απόκτηση 100 απ’ αυτά από Έλληνες εφοπλιστές.

 

Το πρόγραμμα κατασκευής 

 

Η κατασκευή των πλοίων της Ελευθερίας άρχισε το 1941 σε βρετανικά σχέδια, που επιλέχθηκαν επειδή προσέφεραν την δυνατότητα γρήγορης και οικονομικής κατασκευής πλοίων, με ικανοποιητική χωρητικότητα φορτίου (περίπου 10.000 τόνων). Το πρώτο Λίμπερτυ ήταν το “Πάτρικ Χένρυ”, που μαζί με άλλα 13 καθελκύστηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1941. Αρχικά, ο χρόνος κατασκευής του κάθε πλοίου έφτανε τις 230 ημέρες. 

 

Σταδιακά η παραγωγική διαδικασία εντατικοποιήθηκε και ο μέσος χρόνος κατασκευής του κάθε πλοίου μειώθηκε στις 42 μέρες. Το 1943 οι εργασίες είχαν εντατικοποιηθεί τόσο ώστε παραδίδονταν τρία Λίμπερτυ την ημέρα. Συνολικά, την περίοδο 1941-1945 κατασκευάστηκαν σε 16 ναυπηγεία των ΗΠΑ, 2.751 Λίμπερτυ. Το τελευταίο καθελκύστηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 1945 και ήταν το «Albert M. Boe».

 

Το “Arthur M. Huddell”, πλέον «Ελλάς Λίμπερτυ», κατασκευάστηκε σε ένα ναυπηγείο στον ποταμό του Αγίου Ιωάννη, στη νότια πλευρά του Τζάκσονβιλ της Φλόριντα. Το ναυπηγείο δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 1942 με δυνατότητα ταυτόχρονης κατασκευής έξι Λίμπερτυ. Συνολικά κατασκευάστηκαν εκεί 82 Λίμπερτυ ενώ υπολογίζεται ότι εργάστηκαν στα χρόνια της μαζικής παραγωγής περίπου 20.000 άνδρες και γυναίκες. 

 

Το 23ο πλοίο στη σειρά τοποθέτησης καρίνας ήταν το «Arthur M. Huddell». Οι εργασίες άρχισαν στις 25 Οκτωβρίου 1943 και μετά από 43 ημέρες, στις 7 Δεκεμβρίου 1943, τρεις μέρες νωρίτερα από το προβλεπόμενο, το πλοίο είχε καθελκυστεί. Εννέα μέρες αργότερα ξεκίνησε για το παρθενικό ταξίδι του με προορισμό το Τζάκσονβιλ στη Φλόριντα, όπου φόρτωσε για λογαριασμό του Π.Ν. των ΗΠΑ 2.100 λίμπρες (περίπου 952 κιλά) εκρηκτικά και γενικό φορτίο.

 

Επισήμως πήρε μέρος σε δύο νηοπομπές, με κωδικούς CONVOY HX 275 και CONVOY HX 307, από τη Νέα Υόρκη στο Λίβερπουλ. Από άλλα στοιχεία φαίνεται ότι πήρε μέρος και σε μια τρίτη νηοπομπή ενώ έκανε και ένα ταξίδι στα τέλη Απριλίου του 1944 μεταφέροντας εκρηκτικά από τη Νότιο Καρολίνα των ΗΠΑ στην Αλγερία. Μετά το τέλος του πολέμου το πλοίο μετασκευάστηκε για να μεταφέρει σωλήνες (pipe carrier) και το 1956 μετασκευάστηκε, ξανά, για να μεταφέρει μεγάλα ρολά καλώδια. Χρησιμοποιήθηκε από το αμερικάνικο Π.Ν. μέχρι το 1984, οπότε και παροπλίστηκε στη Βαλτιμόρη.

 

Εκεί το εντόπισαν Έλληνες εφοπλιστές και με τη βοήθεια Ελληνοαμερικανών γερουσιαστών και βουλευτών προχώρησαν τις διαδικασίες και παραχωρήθηκε το 2008 από τη κυβέρνηση των ΗΠΑ στην Ελλάδα, όπου έφτασε ρυμουλκούμενο και μετασκευάστηκε σε πλωτό μουσείο. 

 

Τα Λίμπερτυ μετά τον πόλεμο 

 

Μετά το τέλος του πολέμου οι ΗΠΑ άρχισαν να πωλούν πολλά από τα Λίμπερτυ και καθώς ήταν σύγχρονα πλοία, προσφέρονταν για πολυετή εκμετάλλευση και παρείχαν καλές συνθήκες διαβίωσης για τα πληρώματα, έγιναν περιζήτητα και συνέβαλαν καθοριστικά στην ανασυγκρότηση της εμπορικής ναυτιλίας. 

 

«Στα περισσότερα προπολεμικά πλοία και σε ορισμένα καναδέζικα Λίμπερτυ υπήρχαν δύο χώροι ενδιαίτησης. Το κατώτερο πλήρωμα βρισκόταν στον πρυμναίο χώρο, με αποτέλεσμα ακόμα και σε κακοκαιρίες να αναγκάζονται να φεύγουν από εκεί για να πάνε στη γέφυρα ή στο μηχανοστάσιο, στο μεσαίο χώρο ενδιαίτησης. Ακόμα και το φαγητό τους το πήγαιναν στην πρύμνη λες και ήταν στην απομόνωση», έλεγε, πριν μερικά χρόνια, παλιός ναυτικός, που είχε ταξιδέψει με αυτά τα πλοία. 

 

«Με τα αμερικάνικα Λίμπερτυ αυτό άλλαξε. Ο χώρος ενδιαίτησης έγινε ένας για όλους, βελτιώνοντας κατά πολύ τις συνθήκες για τα πληρώματα και παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια. Ήταν καλά πλοία και δούλεψαν για πολλά χρόνια», ανέφερε. Αρχικά, υπήρξαν πολλές επιφυλάξεις για την σκοπιμότητα αγοράς τέτοιων πλοίων. Ωστόσο γρήγορα η τάση αντιστράφηκε και έγιναν περιζήτητα, σε τέτοιο βαθμό που δεν έλειψαν και τα ευτράπελα, με την εμφάνιση ακόμα και «αγγελίας» σε ελληνική εφημερίδα των ΗΠΑ ότι «ΠΩΛΟΥΝΤΑΙ δύο πλοία «Λίμπερτυς» απ’ ευθείας εις τον αγοραστήν. Αποκλείονται οι μεσίται. Γράψατε κ.λπ» {Πηγή: Α.Ι. Τζαμτζή, «Τα Λίμπερτυ και οι Έλληνες», εκδόσεις «Εστία»}. 

 

Το αγοραστικό ενδιαφέρον των Ελλήνων για τα Λίμπερτυ ξεκίνησε αμέσως μετά το τέλος του πολέμου και συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του 1960. Το 1963 σημειώθηκε το αποκορύφωμα στην κατοχή αυτών των πλοίων από τους Έλληνες επειδή είχε προηγηθεί η αύξηση των ναύλων λόγω του εμπάργκο της Κούβας από τις ΗΠΑ. Η μείωση των Λίμπερτυ στον ελληνόκτητο στόλο άρχισε από το 1964, έως ότου εξαφανίστηκαν από αυτόν δέκα χρόνια αργότερα. Εντούτοις, στο διάστημα αυτό, τα πλοία έχαιραν ιδιαίτερης προτίμησης από τους Έλληνες εφοπλιστές: το 1966, από τα 722 Λίμπερτυ που δούλευαν παγκοσμίως, τα 603 ανήκαν σε αυτούς.

 

Οι τιμές τους, όπως έγραψε ο ιστορικός της Ναυτιλίας Α.Ι. Τζαμτζής διαμορφώνονταν ανάλογα με τις παγκόσμιες συνθήκες. Στις αρχές του 1949 τα πλοία άλλαξαν χέρια με τιμές γύρω στις 200.000 λίρες. Το 1956, την εποχή της κρίσης στο Σουέζ, «οι τιμές τους έφθασαν σε τρομερά ύψη» και ανήλθαν σε 700.000 λίρες, μειώθηκαν όμως γρήγορα. Το 1960 οι τιμές τους ήταν γύρω στις 60.000 λίρες. Μετά από κάποιες αυξομειώσεις και καθώς άρχισαν να παλιώνουν το 1962 προσφέρονταν για 30.000 λίρες. 

 

Η αγορά των 100 «Λίμπερτυ» 

 

Στο πρόγραμμα αγοράς «Λίμπερτυ» από τις ΗΠΑ εντάχθηκε και η Ελλάδα και είναι γεγονός ότι η αγορά 100 πλοίων, που έγινε, μετά τέλος του πολέμου, από Έλληνες εφοπλιστές συνετέλεσε αποφασιστικά στην ανασυγκρότηση της αποδεκατισμένης- στον πόλεμο- ελληνικής ναυτιλίας. 

 

Η παραχώρησή τους εγκρίθηκε από τις ΗΠΑ στις 7 Ιανουαρίου 1947. Η τιμή για το κάθε ένα ορίστηκε σε 544.500 δολάρια και η αποπληρωμή προβλεπόταν να γίνει με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους καθώς δόθηκε εγγύηση του ελληνικού δημοσίου: τοις μετρητοίς του 25% του τιμήματος και το υπόλοιπο με δόσεις σε 25 χρόνια και με επιτόκιο 3,5%. Ωστόσο, η εγγύηση του ελληνικού δημοσίου αλλά και η διαδικασία επιλογής αγοραστών για τα 100 πλοία προκάλεσε, για αρκετά χρόνια, πολλές συζητήσεις. 

 

Ο δημοσιογράφος Νίκος Πηγαδάς στο έργο του “Εθελοντές στα κονβόϊ του θανάτου. Οι Έλληνες ναυτικοί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο” (εκδόσεις “Το Ποντίκι”) καταγράφει δύο υποθέσεις που είχαν- εκείνη την εποχή- χαρακτηριστεί «σκάνδαλα» και απασχόλησαν τον Τύπο. Η πρώτη σχετιζόταν με καταγγελίες του ΚΚΕ, που απασχόλησαν τη Βουλή και συστάθηκε Εξεταστική Επιτροπή για να κλείσει η υπόθεση χωρίς να προκύψουν ποινικές ευθύνες. Η δεύτερη αφορούσε καταγγελίες απόστρατου υποναύαρχου του ΠΝ για το θέμα της διαχείρισης 14 κρατικών «Λίμπερτυ». Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε, για δικούς του λόγους, για το θέμα και ο Αριστοτέλης Ωνάσης, που κάποιες προτάσεις του δεν είχαν γίνει αποδεκτές. 

 

Ο Ωνάσης, σε μακροσκελές υπόμνημα, με ημερομηνία 10 Σεπτεμβρίου-15 Οκτωβρίου 1947, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 8 Μαρτίου 1953 και από το οποίο παραθέτει σημαντικά αποσπάσματα ο Νίκος Πηγαδάς, στέκεται ιδιαίτερα στη χορήγηση της κρατικής εγγύησης για την αποπληρωμή των πλοίων. «Καίτοι δεν θα το πιστεύσετε, ενοχλούσε την συνείδησίν μου και η σκέψις του να επωφεληθώ από κάθε γυναικόπαιδο της ρημαγμένης χώρας μας την από έξη δολλάρια εγγύησί του», έγραφε ο Σμυρνιός εφοπλιστής, σημειώνοντας τα μεγάλη κέρδη που άφηνε η διαχείριση των 100 «λίμπερτυ».

 

πηγή

Μιά παρατιμονιά στα Δαρδανέλλια

Αρθρο του Σταύρου Γ. Δάγλα
αναδημοσιευμένο από το ιστολόγιό του 

 

Τον Φλεβάρη του 2006, φύγαμε από την Weipa που βρίσκεται στην χερσόνησο Κέιπ Γιόρκ της βόρειας Αυστραλίας στο Torres Strait απέναντι από την Νέα Γουινέα, με το FAVIOLA, ένα καράβι 70.000 τόνων τύπου πάναμαξ φορτωμένοι φοσφάτο για το Ντνεπρο-μπούργκσκι της Ουκρανίας, λιμάνι μέσα στον ποταμό Δνείπερο. Είχα πάρει απόφαση σαν θα φτάναμε εκεί μετά από έναν μήνα περίπου ταξίδι, να ξεμπαρκάρω και ν’ αφήσω την θάλασσα οριστικά. Τα σαράντα-εφτά χρόνια που δούλεψα σ΄ αυτήν, έκρινα ότι ήταν αρκετά για να την παρατήσω και ν’ αράξω οριστικά πλέον στη στεριά. Για τον λόγο αυτό αν σε όλη την καριέρα μου πρόσεχα μια φορά το κάθε το καράβι στο οποίο υπηρέτησα, αυτή την φορά, ετούτο το καράβι, σ’ εαυτό το ταξίδι, είχα λόγο να το προσέχω ακόμη περισσότερο. Ήθελα να τελειώσει σαν τελευταίο που θα ήταν, χωρίς κάτι δυσάρεστο. 

 

Περί τα μέσα Μαρτίου φτάσαμε χωρίς απρόοπτα στην είσοδο του Ελλησπόντου, όπου και πήραμε πιλότο, τούρκο φυσικά, για να πιλοτάρει το καράβι στα στενά μέχρι την έξοδό μας στην Μαύρη Θάλασσα. Είχε νυχτώσει όταν περάσαμε το Τσανάκαλε και με πορεία βόρεια διαπλέαμε το στενότερο σημείο των Δαρδανελίων. Μπροστά μας υπήρχαν δύο σημαδούρες που έδειχναν, η μία τα δυτικά όρια του περάσματος και η άλλη έξω από τα αβαθή του ακρωτηρίου Nara Kalesi, που έδειχνε τα ανατολικά του όρια. Τα καράβια που κατέβαιναν από την Μαύρη θάλασσα προς το Αιγαίο, τηρώντας τους κανονισμούς κρατούσαν δεξιά και αφού έφταναν στην δυτική σημαδούρα του περάσματος, έστρεφαν νότια, αφήνοντάς την στα δεξιά τους. Εμείς που ανεβαίναμε προς την Μαύρη Θάλασσα, πλέαμε πάλι στην δεξιά κατ’ εμάς πλευρά του περάσματος, κρατώντας την σημαδούρα του Nara Kalesi λίγο δεξιά της πλώρης μας. Μόλις έρχονταν δίπλα μας (η σημαδούρα) θα στρίβαμε δεξιά σχεδόν ενενήντα μοίρες. Ο καιρός ήταν καλός, το ίδιο και η ορατότητα. 

 

Κάποια στιγμή είδαμε εμπρός και δεξιά μας τα φώτα πορείας ενός καραβιού που έρχονταν με αντίθετη πορεία. Εκτιμήσαμε πως θα φτάναμε μαζί στο σημείο στροφής, στις σημαδούρες. Δεν υπήρχε όμως πρόβλημα. Μόλις φτάναμε σ’ αυτές, εμείς θα στρέφαμε δεξιά για να πάρουμε πορεία ανατολική και το άλλο καράβι θα έστρεφε κάπου 45 μοίρες αριστερά για να πάρει πορεία νότια. Θα περνούσαμε δείχνοντας ο ένας στον άλλο την αριστερή του πλευρά, κόκκινο με κόκκινο (φανάρι) που λέμε – επειδή τα καράβια έχουν το κόκκινο φανάρι πορείας στην αριστερή τους πλευρά. 

 

Όταν λοιπόν φτάσαμε και οι δύο στο σημείο στροφής, το άλλο καράβι ως ήταν επόμενο άρχισε να στρίβει αριστερά και σιγά σιγά βλέπαμε και τα δυο του πλευρικά φανάρια, το κόκκινο και το πράσινο, σημάδι ότι έρχονταν κατ’ επάνω μας. Αλλά και ο δικός μας ο πιλότος είπε στον τιμονιέρη μας, έναν ναύτη από τις Φιλιππίνες: “τιμόνι δεξιά είκοσι (μοίρες)”, για να στρίψουμε δεξιά και να περάσουν τα δύο καράβια, κοντά μεν, αλλά σε απόσταση ασφαλείας, έχοντας ο ένας τον άλλο στην αριστερή του πλευρά. Όλα καλά μέχρι εδώ. Προσέχω όμως ότι η πλώρη του καραβιού μας, όχι μόνον αργεί να “πάρει” δεξιά, αλλά κάτι μου έλεγε πως ετοιμάζονταν να τσακίσει αριστερά. 

 

Από ένστικτο το μάτι μου επήγε στον γωνιοδείχτη πηδαλίου που βρίσκοταν στο μπροστινό μέρος της γέφυρας πάνω από το κεφάλι μου και είδα αυτό που υποπτεύθηκα, ότι ο δείχτης του έστρεφε προς τ’ αριστερά. Ο ναύτης δηλαδή έβαζε τιμόνι ΑΡΙΣΤΕΡΑ, έκανε μ’ άλλα λόγια ότι ακριβώς χρειάζονταν για να πέσουμε πάνω στο άλλο το καράβι. 

 

Να το κακό είπα μέσα μου έρχεται και έβαλα τον εαυτό μου σε συναγερμό. “Μέση τιμόνι” εφώναξα με όση δύναμη είχα του τιμονιέρη. Ο ναύτης κατάλαβε απ’ την φωνή μου τι είχε κάνει και τσακίστηκε να φέρει το τιμόνι στην μέση. Στιγμή αργότερα αφού βεβαιώθηκα ότι ο δείχτης του τιμονιού έρχονταν προς το κέντρο, του ξαναφώναξα: “τιμόνι όλο δεξιά τώρα” και μ’ ένα πήδημα βρέθηκα δίπλα του, έτοιμος να του πάρω το τιμόνι απ’ το χέρι αν χρειάζονταν. Ο πιλότος ξαφνιάστηκε απ’ την φωνή μου, κατάλαβε όμως τι συνέβηκε και επειδή είδε ότι οι διαταγές που έδινα, ήταν προς την σωστή κατεύθυνση, παρακολουθούσε σιωπηλός αλλά και επιδοκιμαστικά τις αντιδράσεις μου. 

 

Μετά από κάποια δευτερόλεπτα, σωστούς αιώνες όμως, είδα την πλώρη του καραβιού μας να τσακίζει δεξιά κι ένα δειλό τάκα-τάκα του επαναλήπτη της πυξίδας που έφτασε στ’ αυτιά μου, μου το επιβεβαίωσε. Το άλλο καράβι βέβαια συνέχιζε να έρχεται προς τα επάνω μας στρέφοντας αριστερά ως έπρεπε, αλλά και εμείς πλέον με το τιμόνι αλά μπάντα δεξιά, αφού επήρε η πλώρη μας προς τα δεξιά, εστρίβαμε του σκοτωμού που λέει ο λόγος και του δείχναμε όλο και περισσότερο την αριστερή μας πλευρά. Σε λίγο έβλεπαν την αριστερή μάσκα(1) της πρύμνης μας και λίγο μετά, αυτό προσπερνούσε από πίσω μας προς τα νότια. Ίσως πιο κοντά απ’ ότι θα θέλαμε, αλλά… υπάρχουν και τ’ απρόοπτα. Αν αργούσαμε ν’ αντιληφθούμε την λάθος κίνηση του ναύτη και αντιδρούσαμε με καθυστέρηση, θα γίνονταν το κακό και μάλιστα για δύο λόγους. Πρώτον διότι το άλλο καράβι δεν περίμενε με κανέναν τρόπο την δική μας απολύτως αδικαιολόγητη κίνηση να στρίψουμε αριστερά σε αυτό το σημείο και δεύτερον καράβια των 70000 τόνων και μάλιστα φορτωμένα όπως ήταν το δικό μας, όταν πάρουν φόρα για να στρέψουν προς κάποια πλευρά, δύσκολα σταματούν, έστω κι αν βάζεις όλο το τιμόνι στην αντίθετη κατεύθυνση. Η τάση περιστροφής που αποκτούν είναι τεράστια. Νοερά ζήτησα συγνώμη από το πλήρωμα του άλλου καραβιού. Δεν μου έφταιγαν τίποτε οι άνθρωποι. Ήταν ένα πολύ μικρότερο από εμάς καράβι και θα το παίρναμε στην κυριολεξία από κάτω αν δεν προλαβαίναμε. Η φράση δόξα τω Θεώ έφτασε αυθόρμητα στα χείλη μου. 

 

Σε λιγότερο από δύο ημέρες φτάσαμε ανοιχτά των εκβολών του Δνείπερου, μέσα στην Μαύρη Θάλασσα όπου και ρίξαμε άγκυρα για να ξελιμπάρουμε(2) σε μαούνες. Ο Δνείπερος δεν είχε τα όσα νερά τράβαγε το καράβι μας για να τον ανεβούμε μέχρι το Ντνεπρομπούργκσκι με όλο του το φορτίο μέσα. Όταν το βύθισμα του καραβιού μας ελαττώθηκε όσο χρειάζονταν, πήραμε πιλότο και με τις συνηθισμένες διαδικασίες ανεβήκαμε τον θολό απ’ τις κατεβασιές Δνείπερο. Κάποιες ώρες μετά επλευρίσαμε στο λιμάνι. Μαζί με τις αρχές επιβιβάσθηκε στο καράβι και ο αντικαταστάτης μου. 

 

Στις 24 Μαρτίου του παρέδωσα την πλοιαρχία και την άλλη ημέρα στις 25 Μαρτίου του 2006, ξεμπαρκάρισα αφήνοντας οριστικά την θάλασσα και τα καράβια. Τα σαράντα εφτά χρόνια που πέρασα μαζί τους ήταν μια ολόκληρη ζωή. Ανάμεικτα και πολύ δυνατά τα συναισθήματα. 

 

Μέσω Οδησσού και Κωνσταντινούπολης γύρισα βράδυ στην Αθήνα, στο σπίτι μου. 

 

Γλωσσάρι 

1. Μάσκα = εδώ, μάγουλο, (με την ίδια λέξη μιλάμε για το μάγουλο-μάσκα της πρύμης ή της πλώρης). 

2. Ξελιμπάρω = εκφορτώνω μέρος του φορτίου του πλοίου σε άλλο σκάφος, συνήθως μαούνες, για να ελαττώσω το βύθισμά του. 

 

Σελίδα Πηγής

ΑΒΕΡΩΦ